HERBAL GARDEN

DEEN DAYAL KAMDHENU GOUSHALA SAMITI, FARAH, MATHURA

लहसुनबेल

Classification

Synoyms

यह पौधा आयुर्वेद के प्राचीन ग्रंथों में वर्णित नहीं है, अतः पारंपरिक पर्याय सीमित हैं। सामान्यतः – लशुनलता, रसोनवल्ली।

Habit

बहुवर्षीय, सदाबहार, काष्ठीय आरोही लता।

Habitat

उष्णकटिबंधीय एवं उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्रों में बगीचों, उद्यानों एवं घरों में सजावटी पौधे के रूप में लगाया जाता है। मूल उत्पत्ति दक्षिण अमेरिका मानी जाती है।

Morphology

  • तना पतला, लम्बा, चढ़ने वाला।
  • पत्तियाँ संयुक्त, हरी, चिकनी।
  • पुष्प गुच्छों में, बैंगनी से गुलाबी रंग के, बाद में हल्के हो जाते हैं।
  • फल फलीनुमा कैप्सूल।
  • सम्पूर्ण पौधे में लहसुन जैसी गंध।

Chemical Composition

सल्फर यौगिक, फ्लेवोनॉइड्स, टैनिन, सैपोनिन, एल्कलॉइड्स, आवश्यक तेल, एंटीऑक्सीडेंट तत्व।

Guna-Karma

Rasa- मधुर, अम्ल
Guna- लघु, तीक्ष्ण, स्निग्ध
Virya- उष्ण
Vipaka- कटु
Karma- दीपनीय, पाचन, कृमिघ्न, शोथहर, वेदनास्थापक, श्वासहर
Doshakarma- वात-कफ शामक, पित्तवर्धक (अधिक मात्रा में)

Medicinal uses

सर्दी-जुकाम में लाभकारी
खांसी एवं श्वास कष्ट में उपयोगी
कृमिनाशक
सूजन एवं दर्द में लाभदायक
त्वचा संक्रमण में उपयोगी
प्रतिरक्षा शक्ति बढ़ाने में सहायक

Useful Part

पत्तियाँ, तना, पुष्प, सम्पूर्ण पंचांग।

Doses

पत्तों का स्वरस – 5–10 ml चूर्ण – 2–4 g
क्वाथ – 20–40 ml

Important Formulation

स्वरस, क्वाथ, लेप, अर्क, हर्बल चाय।

Shloka

लशुनगन्धा लता तीक्ष्णा कफवातविनाशिनी।
दीपनी पाचनकरी चैव कृमिशोथविनाशिनी॥

Hindi Name​

लहसुनबेल, लहसुन लता

English Name

Garlic Vine, False Garlic Vine

Botanical Name

Adenocalymma alliacea (Lam.) Miers.

Family

Bignoniaceae

Scroll to Top