HERBAL GARDEN

Akarkara bhed

Classification

Synoyms

Akarakara, Jivanti (संबंधित प्रजातियों में)

Habit

छोटा, बहुवर्षीय जड़ी-बूटी पौधा, 0.3–1 मीटर ऊँचा

Habitat

उष्णकटिबंधीय और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र; खुले मैदान, रास्तों के किनारे, बगीचों में

Morphology

  • पत्तियाँ: साधारण, दीर्घवृत्ताकार, कंटीली किनारी वाली
  • फूल: छोटे, पीले या लाल रंग के, गोलाकार
  • तना: गाढ़ा, हरा, नरम

Chemical Composition

स्पिलैंथोलाइड्स, फ्लेवोनॉइड्स, एसिडिक यौगिक
एंटीइंफ्लेमेटरी, एंटीमाइक्रोबियल और इम्यूनोस्टिमुलेंट गुण

Guna-Karma

Rasa- कटु, तीखा
Guna- लघु, रसयुक्त
Virya- उष्ण
Vipaka- मधुर
Karma- मुँह और दांत की समस्याओं में लाभकारी, ज्वर नाशक, इम्यून बूस्टर
Doshakarma- वात और पित्त दोष संतुलक; कफ पर हल्का प्रभाव

Medicinal uses

दांत दर्द और मसूड़ों की सूजन में उपयोगी
बुखार और ज्वर में सहायक
संक्रमण और इम्यून कमजोरी में लाभकारी
पेट दर्द और अपच में सहायक

Useful Part

पत्तियाँ, फूल, तना

Doses

पत्तियाँ और फूल: 3–5 g काढ़ा या चूर्ण
रस: 5–10 ml

Important Formulation

पत्तियाँ और फूल का काढ़ा (दांत और मसूड़े में)
रस और चूर्ण (बुखार और इम्यून बूस्टर के लिए)

Shloka

“कटुं तीक्ष्णं रसयुक्तं वातपित्तनाशकं च।
स्पिलैंथेसपत्तिफूलतना दन्तरोगप्रदम्॥”

Hindi Name​

दांतमंजन, तीखा फूल

English Name

Toothache Plant, Akarkara

Botanical Name

Spilanthes calva DC.

Family

Asteraceae

Scroll to Top