HERBAL GARDEN

Gulvakavali

Classification

Synoyms

सफेद शृंगवात, श्वेतकस्तूरी

Habit

बहुवर्षीय जड़ी-बूटी, 1–2 मीटर लंबी, घास जैसी जड़ और मोटी कंद जैसी जड़ें

Habitat

उष्णकटिबंधीय और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र; नदियों के किनारे और नम मिट्टी में उगता है

Morphology

  • पत्तियाँ: लम्बी, हरी, तलवार जैसे आकार की
  • फूल: सफेद, सुगंधित, 5–10 cm लंबे, कुम्भ के आकार के
  • जड़: मोटी, कंद जैसी, रसयुक्त
  • तना: घास जैसे तने वाले, कठोर

Chemical Composition

एथेरियल तेल, फ्लेवोनॉइड्स, गिंजरोल यौगिक
एंटीइंफ्लेमेटरी और एंटीऑक्सीडेंट गुण

Guna-Karma

Rasa- कटु, मधुर
Guna- लघु, रसयुक्त
Virya- उष्ण
Vipaka- मधुर
Karma- पाचन और श्वसन रोग निवारक, ज्वर और त्वचा रोग निवारक
Doshakarma- वात और पित्त दोष निवारक; कफ पर संतुलित प्रभाव

Medicinal uses

ज्वर, खांसी और श्वसन रोगों में उपयोगी
पाचन सुधार और अपच में लाभकारी
त्वचा रोग और खुजली में सहायक
आयुर्वेदिक सुगंधित औषधि के रूप में उपयोग

Useful Part

फूल, पत्तियाँ, कंद (जड़)

Doses

जड़: 5–10 g काढ़ा या चूर्ण
पत्तियाँ: 5–10 g काढ़ा
फूल: 2–5 g, सुगंधित रूप में

Important Formulation

फूल और जड़ का काढ़ा (श्वसन रोग और ज्वर में)
पत्तियों का रस (पाचन और त्वचा रोग में)
आयुर्वेदिक तेल और लेप

Shloka

“कटुकं सुगंधितं रसयुक्तं वातपित्तनाशकं च।
सफेदजिंगरफूलपत्तिजड़ं शरीरसुखप्रदम्॥”

Hindi Name​

सफेद अदरक, सजावटी अदरक

English Name

White Ginger Lily, Butterfly Ginger

Botanical Name

Hedychium coronarium J.Koenig

Family

Zingiberaceae

Scroll to Top