HERBAL GARDEN

Kamroop

Classification

Synoyms

नीमपीपल, वटवृक्ष, बेंजामिन

Habit

सदाबहार वृक्ष, 8–30 मीटर ऊँचा, शाखायुक्त, झूमते हुए पत्तों वाला

Habitat

उष्णकटिबंधीय और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र; बाग-बगीचों और शहरी क्षेत्रों में उगता है

Morphology

  • पत्तियाँ: लांबीदार, चमकदार हरी
  • फूल: छोटे, हरे या पीले, अंडाकार फलों के अंदर उगते हैं
  • फल: छोटे, सफेद से हरे, बाद में लाल रंग के बीजयुक्त
  • तना: पतला, भूरे रंग का, शाखाओं में कई छोटे अंकुर

Chemical Composition

फ्लेवोनॉइड्स, टैनिन्स
एंटीऑक्सीडेंट्स और कार्बोहाइड्रेट्स
एंटीइंफ्लेमेटरी यौगिक

Guna-Karma

Rasa- कटु, मधुर
Guna- लघु, रसयुक्त
Virya- शीत
Vipaka- मधुर
Karma- पाचन और त्वचा रोग निवारक, श्वसन स्वास्थ्य में सहायक
Doshakarma- वात और पित्त संतुलक; कफ पर हल्का प्रभाव

Medicinal uses

त्वचा रोग (खुजली, फोड़े, फुंसियाँ) में उपयोगी
ज्वर और हल्की श्वसन समस्याओं में सहायक
पाचन शक्ति बढ़ाने में लाभकारी
पारंपरिक रूप से घाव और सूजन में लाभकारी

Useful Part

पत्तियाँ, छाल, फल

Doses

पत्तियाँ: 5–10 g काढ़ा या चूर्ण रूप में
फल: 2–5 g सेवन
छाल: 2–5 g काढ़ा या रस में

Important Formulation

पत्तियों और छाल का काढ़ा (ज्वर और त्वचा रोग में)
फल का सेवन (पाचन और ऊर्जा के लिए)
आयुर्वेदिक मलहम और तेल

Shloka

“कटुकं मधुरं रसयुक्तं वातपित्तनाशकं च।
बेंजामिनपीपलपत्ताछालफलं शरीरसुखप्रदम्॥”

Hindi Name​

बेंजामिन पीपल, बनस, नीमपीपल

English Name

Weeping Fig, Benjamin Fig

Botanical Name

Ficus benjamina L.

Family

Moraceae

Scroll to Top