HERBAL GARDEN

Bananas

Classification

Synoyms

कदली, वर्तक, आम्रवर्गीय फल

Habit

बहुवर्षीय घासीनुमा पेड़, बड़ी पत्तियों वाला

Habitat

उष्णकटिबंधीय और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र; भारत, श्रीलंका, दक्षिण-पूर्व एशिया

Morphology

  • तना: मांसल, झूठा तना, छाल काढ़ा
  • पत्तियाँ: लंबी, बड़ी, हरी
  • फूल: पीले-हरे रंग के, झुकी हुई सूंड के आकार की
  • फल: लंबा, मांसल, पीला या हरा (पकने पर), रसयुक्त और मीठा

Chemical Composition

कार्बोहाइड्रेट्स (ग्लूकोज, फ्रुक्टोज), विटामिन-C, पोटैशियम, मैग्नीशियम, फाइबर, अमिनो एसिड्स, पॉलीफेनॉल्स

Guna-Karma

Rasa- मधुर
Guna- लघु, स्निग्ध
Virya- शीत
Vipaka- मधुर
Karma- पाचन वर्धक, वात-पित्त नियंत्रक, हृदय-सुखप्रद
Doshakarma- पित्त और वातशामक; कफ संतुलित

Medicinal uses

कब्ज और अम्लता में सहायक
पेट की जलन और अपच में लाभकारी
ऊर्जा व शारीरिक शक्ति बढ़ाने में
व्रण और जलन में पत्तियों का लेप
आयुर्वेद में ताजगी और रोग प्रतिरोधक क्षमता के लिए फल का सेवन

Useful Part

फल, पत्तियाँ, तना, फूल

Doses

ताजा फल: 1–2 फल प्रतिदिन
पत्तियों का लेप: व्रण और जलन पर बाहरी प्रयोग
फूल का रस: 10–15 ml (पाचन व शारीरिक शक्ति हेतु)

Important Formulation

केले का रस (स्वरस)
केले के पत्ते का लेप / पेस्ट
पके केले का चूर्ण / हलवा (पाचन व ऊर्जा हेतु)

Shloka

“मधुरं शीतलं स्निग्धं पाचनं वर्धकं च।
कदलीफलपत्तादि औषधं शरीरसुखप्रदं च॥”

Hindi Name​

केला

English Name

Banana / Plantain

Botanical Name

Musa paradisiaca Linn.

Family

Musaceae

Scroll to Top