HERBAL GARDEN
Rumduol Fruit
Classification
Synoyms
आयुर्वेदिक ग्रंथों में प्रत्यक्ष उल्लेख नहीं; गुणों से समान सुगंधित पुष्प वर्ग के रूप में उपयोग वर्णित हो सकता है (जैसे कुछ सुगंधित जड़ी-बूटी पुष्पों के प्रयोग)
Habit
मध्यम से बड़ा सुगंधित पुष्प पौधा / झाड़ी-सा वृक्ष, कुछ स्रोतों में 8–12 मीटर तक ऊँचाई तक बढ़ता है।
Habitat
उष्ण कटिबंधीय वर्षावन; विशेष रूप से दक्षिण पूर्व एशिया और कम्बोडिया में व्यापक रूप से पाया जाता है।
Morphology
- पत्ती: सपाट, वैकल्पिक पत्तियाँ
-
फूल: हल्के सफेद-पीले रंग के, सुगंधित
-
तना: लकड़ीदार; 8–12 मीटर तक बढ़ सकता है
- फल: लाल रंग के छोटे समूहों में पकने वाले फल, खाने योग्य reported
Chemical Composition
विशिष्ट रसायन विज्ञान सम्बन्धी शोध उपलब्ध नहीं है; परंतु सुगंधित फूलों में आवश्यक तेल, फिनोलिक यौगिक तथा एंटीऑक्सिडेंट गुण होने की पारंपरिक मान्यता है। (आधार: सुगंधित औषधीय पुष्पों का सामान्य गुण)
Guna-Karma
Rasa- मधुर, सुगंधित
Guna- लघु, हल्का
Virya- शीत (सुगंध व पाचन हेतु फल/पुष्प प्रयोग में)
Vipaka- मधुर
Karma- दिल की शांति, पित्त शमन, ताजगी देने वाला
Doshakarma- पित्त व वात को शमन, कफ संतुलित
Medicinal uses
पारंपरिक ग्रामीण चिकित्सा में सिरदर्द, चक्कर, हल्की हृदय तकलीफ में प्रयुक्त
सुगंध और मन को शांति देने के लिए फूलों का उपयोग
ताज़गी और मनो-उत्साह के लिये पुष्प के सुगंधित उपयोग
फूलों से Lip balm / सुगंध उत्पादों का निर्माण
Useful Part
फूल (मुख्य रूप से), तना/छाल के पारंपरिक उपयोग भी वर्णित
Doses
ताजा पुष्प/पुष्प अर्क: पारंपरिक उपयोग के अनुसार (सटीक मानक आयुर्वेदिक खुराक संदर्भ उपलब्ध नहीं)
Important Formulation
सुगंधित पुष्प अर्क
Lip balm / पारंपरिक सुगंध उत्पाद (कंबोडियाई मान्यता)
Shloka
“सुगन्धित पुष्पं शीतल रसायनं हृद्योपकारी च।
मनप्रशान्तिकरं रमदुओलं गुणैः प्रशंसितम्॥”
Hindi Name
रमदुओल
English Name
Rumduol (National flower of Cambodia)
Botanical Name
Sphaerocoryne affinis Syn. Metrelle mesnyi
Family
Annonaceae
