HERBAL GARDEN

Gulab

Classification

Synoyms

शतपत्री, तरुणी, वर्धमाना (गुलाब जाति के लिए प्रचलित नाम)

Habit

कंटकयुक्त, बहुवर्षीय झाड़ी

Habitat

समशीतोष्ण एवं उपोष्ण क्षेत्र; उद्यानों एवं खेतों में संवर्धित

Morphology

  • तना – हरा से भूरा, काँटेदार
  • पत्तियाँ – संयुक्त, अंडाकार, दंतीदार
  • पुष्प – बड़े, सुगंधित, लाल/गुलाबी
  • फल – रोज़ हिप (Rose hip), बीजयुक्त

Chemical Composition

वाष्पशील तेल (Citronellol, Geraniol), फ्लेवोनॉयड्स, टैनिन्स, फिनोलिक यौगिक, विटामिन C

Guna-Karma

Rasa- मधुर, कषाय, तिक्त
Guna- लघु, स्निग्ध
Virya- शीत
Vipaka- मधुर
Karma- दाहशामक, हृदय्य, वृष्य, सौम्य रेचक
Doshakarma- पित्तशामक, कफशामक

Medicinal uses

दाह, पित्तविकार, हृदय दुर्बलता, कब्ज, मुखरोग, नेत्रदाह, मानसिक तनाव

Useful Part

पुष्प (Petals), पुष्पजल

Doses

पुष्प चूर्ण: 3–5 ग्राम
गुलाब अर्क/जल: 10–20 मि.ली.

Important Formulation

गुलकंद, गुलाब अर्क, गुलाब जल, शतपत्र्यादि अर्क

Shloka

शीतला हृद्या रुचिकरा दाहपित्तविनाशिनी ।
शतपत्री गुणैः प्रोक्ता गुलाबा लोकविश्रुता ॥

Hindi Name​

गुलाब

English Name

Indian Rose, China Rose

Botanical Name

Rosa indica L.

Family

Rosaceae

Scroll to Top