HERBAL GARDEN

अतिबला

Classification

Synoyms

अतिबला
बृहती
पृच्छा
कनकपत्री

Habit

झाड़ी (Shrub)

Habitat

यह पौधा भारत के उष्णकटिबंधीय क्षेत्रों में सर्वत्र पाया जाता है। सड़क किनारे, बंजर भूमि और खेतों के आसपास अधिक मात्रा में उगता है।

Morphology

  • एक 1 से 1.5 मीटर ऊँचा झाड़ीदार पौधा।
  • पत्तियाँ हृदयाकार, कोमल, रोम युक्त होती हैं।
  • फूल पीले रंग के होते हैं, जो एकल या गुच्छों में लगते हैं।
  • फल गोल और बहुखंडीय होते हैं।

Chemical Composition

Mucilage
Flavonoids
Alkaloids
Sterols
Tannins
Polysaccharides
Abutilin
β-sitosterol
Essential oils

Guna-Karma

Rasa- मधुर, तिक्त
Guna- गुरु, स्निग्ध
Virya- शीत
Vipaka- मधुर
Karma- बल्य (Strength promoting), वातहर (Vata alleviating), रसायन (Rejuvenative), शीतल (Cooling), मूत्रल (Diuretic)
Doshakarma- वात-पित्त शामक

Medicinal uses

बल्य एवं रसायन औषधि के रूप में
वातरोगों जैसे अर्श, आमवात, गृध्रसी में
मूत्रकृच्छ्र, मूत्राघात, प्रमेह आदि में
क्षय (टीबी) एवं दुर्बलता में
स्त्रियों में गर्भाशय संबंधी विकारों में
वात-पित्त विकारों में
ज्वर एवं सूजन में

Useful Part

मूल (Root)
पत्र (Leaves)
पुष्प (Flowers)
बीज (Seeds)
संपूर्ण पौधा

Doses

क्वाथ: 50-100 ml
चूर्ण: 3-6 ग्राम
स्वरस: 10-20 ml

Important Formulation

अतिबलादि क्वाथ
अतिबलादि तेल
बलाद्य ते

Shloka

अतिबला बल्या वृष्या स्निग्धा पित्तविनाशिनी |
रक्तपित्तप्रमेहघ्नी गुल्मार्शोभेदनाशिनी ||
क्षयं हन्याच्छ्वसं दाहं विषमज्वरनाशिनी ||

Hindi Name​

अतिबला

English Name

Indian Mallow

Botanical Name

Abutilon indicum (L.) Sweet

Family

Malvaceae

Scroll to Top