श्रृंगाटकजलफलजलकाष्टसिंघाड़क
जलीय, वार्षिक शाक (aquatic annual herb)
तालाब, झील, स्थिर जल या धीमी बहाव वाली नदियों में उगता है। भारत में पंजाब, उत्तर प्रदेश, बिहार, मध्यप्रदेश आदि राज्यों में प्रचुरता से पाया जाता है।
Starch, glucose, protein, tannins Vitamin B-complex, ascorbic acid Minerals: iron, calcium, phosphorus
Rasa- मधुर, कषाय Guna- गुरु, शीत, स्निग्ध Virya- शीत Vipaka- मधुर Karma- बृंहण, बल्य, रसायन, शुक्रवर्धक, अतिसारहर, रक्तपित्तहर, मूत्रकृच्छ्रहर Doshakarma- वात-पित्त शामक
शारीरिक दुर्बलता व शुक्र क्षीणता में बल्य एवं रसायन रक्तपित्त व अतिसार में उपयोगी अधिक पसीना व धातु क्षय में लाभकारी मूत्रकृच्छ्र (dysuria), प्रमेह आदि में उपयोगी बालकों के पोषण हेतु हितकर फल गर्भवती स्त्रियों को शक्ति व पौषण हेतु
फल (कच्चा व सूखा दोनों)
चूर्ण: 5–10 ग्राम फल: 20–50 ग्राम (कच्चा) शुष्क फल (पाउडर): 10–15 ग्राम
श्रृंगाटक चूर्ण बल्य लेह्य शुक्रधातु वर्धक योगों में
श्रृंगाटकं मधुरं वृष्यं बल्यं स्तम्भनकं सरम्। रक्तपित्तहरं शीतं शुक्रलं च विशेषतः॥
सिंघाड़ा
Water Chestnut
Trapa natans
Trapaceae