HERBAL GARDEN

शटी

Classification

Synoyms

शटी
शठी
शृंगवेरिका
कचूर
कर्पूरकचरी

Habit

जड़युक्त बहुवर्षीय शाक (rhizomatous perennial herb)

Habitat

यह पौधा हिमालय क्षेत्र, सिक्किम, उत्तराखंड, अरुणाचल, असम एवं पूर्वोत्तर भारत में प्राकृतिक रूप से पाया जाता है।

Morphology

  • यह 1–1.5 मीटर ऊँचा शाकीय पौधा होता है।
  • पत्तियाँ लम्बी, भालाकार, और हरे रंग की होती हैं।
  • पुष्प गुच्छित, श्वेत से हल्के नारंगी रंग के होते हैं।
  • भूमिगत भाग (Rhizome) सुगंधित, हल्के पीले रंग का होता है।

Chemical Composition

Essential oils (cineole, linalool, limonene)
Hedychenone, Sitosterol
Diterpenes, Flavonoids
Resins, starch, albuminoids

Guna-Karma

Rasa- कटु, तिक्त
Guna- लघु, रुक्ष, तीक्ष्ण
Virya- उष्ण
Vipaka- कटु
Karma- दीपन, पाचन, कुष्ठघ्न, कासहर, श्वासहर, व्रणरोपण, कृमिघ्न, वेदनास्थापक
Doshakarma- कफ-शामक, वातहर

Medicinal uses

कास, श्वास, दमा, जुकाम में उपयोगी
व्रण शोधन व रोपण में बाह्य उपयोग
अर्श, कृमि एवं आमवात में लाभदायक
भूख बढ़ाने व पाचन सुधारने में सहायक
सुगंध द्रव्य के रूप में इत्र व धूप निर्माण में उपयोगी

Useful Part

मूल (rhizome)

Doses

चूर्ण: 1–3 ग्राम
क्वाथ: 50–100 मि.ली.

Important Formulation

दशमूलारिष्ट
शठ्यादि चूर्ण
शटी क्वाथ
वातचिंतामणि रस

Shloka

शटी कटु तिक्ता हृद्योष्णा दीपनपाचनम्।
श्वासकासकृमिघ्नी च शोथार्शःकफनाशिनी॥

Hindi Name​

शटी, कपूरी काचरी

English Name

Spiked Ginger Lily, Kapur Kachri

Botanical Name

Hedychium spicatum

Family

Zingiberaceae (अदरक कुल)

Scroll to Top