HERBAL GARDEN

Balam kheera

Classification

Synoyms

ससुरा, कलिकंद (अनौपचारिक उपयोग), जम्बू वंश के समान गुण वर्णित

Habit

मध्यम से बड़ा वृक्ष, चौड़ा फैलाव वाला, सदाबहार या अर्द्धसदाबहार

Habitat

उष्णकटिबंधीय और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र; मुख्य रूप से अफ्रीका और कुछ ट्रॉपिकल एशियाई उद्यानों में

Morphology

  • वृक्ष 10–20 मीटर ऊँचा
  • पत्तियाँ बड़ा आकार की, पत्तियों के छायादार और उपयुक्त
  • फूल लंबे, मांसल, लाल-गुलाबी, घंटी जैसे
  • फल बड़े, लंबाई 30–60 सेमी, मोटा, गहरा भूरा, सॉसेज जैसे आकार के
  • बीज कठोर, गूदा नरम

Chemical Composition

फलों में नफ्थोक्विनोन्स, इरिडोइड्स, फ्लेवोनॉइड्स
एंटीऑक्सीडेंट और एंटीबैक्टीरियल गुण वाले पॉलीफेनॉल्स
लैक्टोन, फैटी एसिड्स
सैपोनिन और स्टेरॉइडल कंपाउंड्स

Guna-Karma

Rasa- कटु, कषाय
Guna- गुरु, स्निग्ध
Virya- उष्ण
Vipaka- मधुर
Karma- रक्तशोधन, कीटाणुनाशक, घावरोधक, त्वचा रोग निवारक
Doshakarma- कफशामक, वात शमन; पित्त को संतुलित करता है

Medicinal uses

त्वचा रोग जैसे कि एक्जिमा, फोड़े-फुंसियाँ, खाज
जख्म और घाव उपचार में
यौन स्वास्थ्य और प्रजनन क्षमता में सहायक
एंटीबैक्टीरियल और एंटीफंगल प्रभाव
सूजन और गठिया में लाभकारी

Useful Part

फल, छाल, फूल, बीज

Doses

फल का अर्क या रस: 5–15 ml
छाल का पाउडर: 1–2 g (बाहरी या चिकित्सकीय उपयोग)
पैक या लेप के रूप में त्वचा पर प्रयोग

Important Formulation

ससुरा फल लेप (त्वचा रोगों के लिए)
अफ्रीकी ससुरा अर्क
पारंपरिक एंटीफंगल पेस्ट

Shloka

“कटु-कषायं स्निग्धं उष्णं रक्तशोधकं च।
ससुरावर्गजं फलं त्वचारोग्यं रोगनाशनम्॥”

Hindi Name​

ससुरा, अफ्रीकी ससुरा

English Name

Sausage Tree, African Sausage Tree

Botanical Name

Kigelia africana (Lam.) Benth.

Family

Bignoniaceae

Scroll to Top