रक्त कांचनारकोविदारयुग्मपत्रसुपुष्पक
मध्यम आकार का पर्णपाती वृक्ष
भारत के समस्त मैदानी एवं उपहिमालयी क्षेत्रों में 1300 मीटर की ऊँचाई तक पाया जाता है। सड़कों के किनारे, बाग-बगिचों तथा वन क्षेत्रों में उगता है।
Flavonoids Tannins β-sitosterol Bauhiniastatins (anticancer compounds) Alkaloids Steroids Saponins Phenolic compounds
Rasa- कषाय, तिक्त Guna- लघु, रुक्ष Virya- शीत Vipaka- कटु Karma- ग्रंथि गुल्महर (Resolves lumps/glands), कफहर, रक्तशोधक, शोथहर, व्रणरोपक, स्तम्भक (Astringent) Doshakarma- कफ-पित्त शामक
कंठमाला (थायरॉइड ग्रंथि वृद्धि) गुल्म, अर्बुद, ग्रंथि रक्तशोधन व्रण, फोड़े-फुंसी स्त्रियों के योनिविकारों में उपयोगी मूत्रकृच्छ्र (दर्दयुक्त मूत्रत्याग) आंत्रशुद्धि हेतु (कांचनार गुग्गुलु में)
छाल पुष्प कलिकाएँ बीज
चूर्ण (छाल/फूल): 3–6 ग्राम क्वाथ (छाल): 30–50 ml कलिका पेस्ट: बाह्य उपयोग हेतु
कांचनार गुग्गुलु कांचनारादि क्वाथ पुष्प चूर्ण (व्रण में उपयोगी)
कांचनारस्तु कषायस्तु तिक्तः शीतो लघुः स्थिरः | व्रणशोधनरोपणः कफपित्तास्रनाशनः || गुल्मग्रन्थ्यर्बुदस्त्रीणां दोषानां शमनाय च ||
रक्त कांचनार, कोइलार
Purple Orchid Tree, Butterfly Tree
Bauhinia purpurea L.
Fabaceae (Caesalpiniaceae)