HERBAL GARDEN

Krishna Vat

Classification

Synoyms

कृष्णा पीपल, Shyama Vat

Habit

सदाबहार वृक्ष, मध्यम आकार का, 8–20 मीटर ऊँचाई, शाखायुक्त

Habitat

उष्णकटिबंधीय और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र; मंदिरों, बाग-बगीचों और वन क्षेत्रों में पाया जाता है

Morphology

  • पत्तियाँ: अंडाकार, फूले हुए, गहरे हरे रंग के
  • फूल: छोटे, हरे, अंडाकार फलों के अंदर
  • फल: छोटे, अंडाकार, हरे से लाल रंग के
  • तना: मजबूत, भूरे रंग का, शाखाओं में रसयुक्त

Chemical Composition

फ्लेवोनॉइड्स, टैनिन्स
एंटीऑक्सीडेंट्स और एंटीइंफ्लेमेटरी यौगिक

Guna-Karma

Rasa- कटु, मधुर
Guna- लघु, रसयुक्त
Virya- शीत
Vipaka- मधुर
Karma- त्वचा रोग निवारक, ज्वर और श्वसन रोग में सहायक
Doshakarma- वात और पित्त दोष संतुलक; कफ पर हल्का प्रभाव

Medicinal uses

त्वचा रोग (खुजली, फोड़े, दाद) में उपयोगी
ज्वर और हल्की श्वसन समस्याओं में सहायक
पाचन शक्ति बढ़ाने में लाभकारी
पारंपरिक रूप से घाव और सूजन में लाभकारी

Useful Part

पत्तियाँ, तना, फल

Doses

पत्तियाँ: 5–10 g काढ़ा या चूर्ण
फल: 2–5 g
तना: 5–10 g काढ़ा

Important Formulation

पत्तियों और तना का काढ़ा (त्वचा रोग और ज्वर में)
आयुर्वेदिक मलहम और तेल में उपयोग

Shloka

“कटुकं मधुरं रसयुक्तं वातपित्तनाशकं च।
कृष्णपीपलपत्तारसजड़ं शरीरसुखप्रदम्॥”

Hindi Name​

कृष्णा पीपल

English Name

Krishna Fig

Botanical Name

Ficus krishnae Blume

Family

Moraceae

Scroll to Top