HERBAL GARDEN

Adahpushpi

Classification

Synoyms

Nilakanti, Sindurabooti

Habit

बारहमासी झाड़ी, 30–60 सेमी ऊँची, घास जैसे तने

Habitat

खुली जमीन, खेत किनारे, रेतीली और उपजाऊ मिट्टी

Morphology

  • पत्तियाँ: खुरदरी, लंबी और नुकीली
  • फूल: नीले या हल्के नीले, बेलनाकार और छोटे
  • तना: पतला, हरा, खुरदरा और शाखायुक्त
  • जड़: छोटी, रेशेदार और स्थायी

Chemical Composition

एंटीऑक्सीडेंट्स, फ्लावोनॉइड्स, एल्कलॉइड्स
एंटीइंफ्लेमेटरी और जीवाणुरोधी गुण

Guna-Karma

Rasa- कटु
Guna- हल्का
Virya- शीत
Vipaka- मधुर
Karma- त्वचा रोग, बुखार, श्वसन और पाचन विकार निवारक
Doshakarma- वात और पित्त दोष संतुलक; कफ पर हल्का प्रभाव

Medicinal uses

त्वचा रोग: खुजली, फोड़े, दाद
बुखार और जलन कम करने में
खाँसी और श्वसन संबंधी रोगों में सहायक
पाचन और मूत्र स्वास्थ्य में लाभकारी

Useful Part

पूरे पौधे: पत्तियाँ, तना, जड़ और फूल

Doses

पत्तियाँ और फूल: 5–10 g काढ़ा
चूर्ण या रस: 2–5 g

Important Formulation

पत्तियों और फूल का काढ़ा (त्वचा रोग और बुखार में)
रस या पेस्ट (खाँसी और श्वसन रोगों में)

Shloka

“कटुं हल्कं शीतं रसयुक्तं वातपित्तनाशकं च।
नीलकांति पत्तिफूलजड़ं रोगहरं प्रदम्॥”

Hindi Name​

नीलकांति, सिंदूर बूटी

English Name

Indian Borage, Blue Cowslip

Botanical Name

Trichodesma indicum (L.) Lehm.

Family

Boraginaceae

Scroll to Top