पर्पटक पर्पटी पितपापड़ा रक्तपर्पट शीतपर्णी
छोटी, शाकीय, वार्षिक (Annual) शाक (Herb)
यह पौधा भारत में शीतकालीन ऋतु में खेतों, बगीचों व सड़कों के किनारे स्वतः उग आता है। हिमालयी क्षेत्र, उत्तर भारत, राजस्थान, पंजाब, बंगाल तथा दक्षिण भारत में भी पाया जाता है।
अल्कलॉइड्स (Fumarin, Protopine, Sanguinarine) फ्लावोनॉयड्स टैनिन फ्यूमरिनिक एसिड एंथ्राक्विनोन्स
Rasa- तिक्त, कषाय Guna- लघु, रूक्ष Virya- शीत Vipaka- कटु Karma- ज्वरघ्न, रक्तशोधक, दाहशामक, त्वकदोषहर, पित्तशामक, दीपनीय, पाचन Doshakarma- त्रिदोषशामक, विशेषतः पित्त व रक्तदोषहर
ज्वर (विशेषतः पित्तज ज्वर) रक्तदोष, रक्तपित्त त्वचा रोग (कुष्ठ, खुजली, श्वित्र) पीलिया (Jaundice) दाह व अतिसार अग्निमांद्य व अरुचि शोथ
सम्पूर्ण पंचांग (पूधा)
चूर्ण- 3–6 ग्राम क्वाथ/फांटा- 30–50 मिली स्वरस- 10–15 मिली सत्व/एक्सट्रैक्ट- 125–250 मि.ग्रा.
पर्पटादि क्वाथ पर्पटारिष्ट रक्तशोधक योग ज्वरहर योगों में प्रयोग
पर्पटः कटुकस्तिक्तः शीतो लघुररोचकृत्। ज्वरार्त्तिनुत् कण्डुव्रणरक्तपित्तकफापहः॥ "पर्पटकस्तिक्तकषायो, रक्तपित्तहरःस्मृतः। पाचकःकृमिघ्नश्च, यकृत्प्लीहहरःपरः॥" (भावप्रकाशनिघण्टु)
पर्पट, पितपापड़ा
Fumitory, Fumaria
Fumaria indica (Hausskn.) Pugsley
Fumariaceae