महाबला हिरणबला सिदा
छोटा, बारहमासी जड़ी-बूटी, झाड़ीदार, 0.5–1.5 मीटर ऊँचा
भारत में जंगलों, रास्तों और बंजर भूमि में पाया जाता है। उष्णकटिबंधीय और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्रों में सामान्य है।
अल्कालॉइड्स फ्लेवोनॉइड्स सैपोनिन्स टैनिक एसिड फाइबर और मिनरल्स
Rasa- कटु, कषाय Guna- हल्का, सुखद Virya- उष्ण Vipaka- कटु Karma-रवात-पित्त शमन, व्रणरोपक, बल्य वर्धक, श्वसन रोग नाशक, मूत्रविकार नाशक Doshakarma- वात और पित्त शामक, कफवर्धक (अत्यधिक सेवन पर)
पत्ते – वात और पित्त विकार, श्वसन रोग, अपच जड़ – व्रणरोपक और बलवर्धक तना – मूत्रविकार नाशक फूल – वातशामक और ज्वर नाशक
पत्ते जड़ तना फूल
पत्ते का रस या काढ़ा – 20–30 ml जड़ चूर्ण – 1–2 ग्राम फूल – आवश्यकता अनुसार
महाबला पत्ते का काढ़ा (श्वसन रोग और वात-पित्त विकार में) जड़ चूर्ण (व्रणरोपक और बलवर्धक)
महाबलाजड़ं व्रणरोपकं बलवर्धनम्। वातपित्तहरं श्वसनरोगनाशकं च हि।।
महाबला, बंदरपूँछ, हिरणबला
Arrowleaf Sida, Cuban Jute
Sida rhombifolia L.
Malvaceae