HERBAL GARDEN

Rose Apple

Classification

Synoyms

सेब, सेवफल, मणिमयफल (क्षेत्रीय उपयोग)

Habit

मध्यम आकार का पतझड़ी वृक्ष

Habitat

शीतोष्ण और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र; भारत में हिमालय क्षेत्र, उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, हिमाचल प्रदेश

Morphology

  • वृक्ष 4–12 मीटर ऊँचा
  • पत्तियाँ अंडाकार, हरी, झाड़ियों की तरह फैलाव वाली
  • फूल गुलाबी-श्वेत, छोटे और सुगंधित
  • फल गोल, लाल/पीला/हरा, रसयुक्त, मधुर या हल्का खट्टा

Chemical Composition

विटामिन-C, विटामिन-A, फाइबर
कार्बोहाइड्रेट्स, मिनरल्स (पोटेशियम, कैल्शियम)
फ्लेवोनॉइड्स और पॉलीफेनॉल्स

Guna-Karma

Rasa- मधुर, अम्ल
Guna- लघु, स्निग्ध
Virya- शीत
Vipaka- मधुर
Karma- पाचन, हृदयवर्धक, रक्तशोधक
Doshakarma- पित्तशामक, वातशामक; कफ संतुलित

Medicinal uses

पाचन शक्ति सुधारने में सहायक
कब्ज और अम्लता में लाभकारी
हृदय स्वास्थ्य और रक्तचाप नियंत्रित करने में सहायक
एंटीऑक्सीडेंट के रूप में शरीर को रोग प्रतिरोधक बनाना
स्किन हेल्थ में सहायक

Useful Part

फल, बीज, छाल (औषधीय रूप में कुछ उपयोग)

Doses

ताजा फल: 1–2 फल प्रतिदिन
सेब का रस: 20–30 ml (चिकित्सकीय परामर्शानुसार)
बीज का उपयोग अत्यंत सावधानी से, सीमित मात्रा में

Important Formulation

सेवस्वरस (Apple Juice)
सेवफल चूर्ण
घरेलू पाचन सुधारक उपाय

Shloka

“मधुराम्लं शीतं दीपनं पाचनं च।
सेवफलं हृदयसुखाय रक्तशोधनं च॥”

Hindi Name​

सेब

English Name

Apple

Botanical Name

Malus pumila Mill.

Family

Rosaceae

Scroll to Top