HERBAL GARDEN

चव्य

Classification

Synoyms

चव्य
चित्रकपर्याय
चविका
कटुक
अग्निवर्धिनी
पिप्पलीचित्रक

Habit

बहुवर्षीय, काष्ठीय, आरोही लता

Habitat

बंगाल, असम, त्रिपुरा, उत्तर-पूर्वी भारत, बांग्लादेश, म्यांमार और थाईलैंड के आर्द्र एवं उष्ण क्षेत्रों में अधिक पाई जाती है।

Morphology

  • तना: पतला, काष्ठीय, लता रूप में चढ़ने वाला
  • पत्ते: अंडाकार से हृदयाकार, चिकने, हल्के हरे
  • फूल: छोटे, हरे-सफेद, स्पाइक रूप में
  • फल: बेलनाकार, छोटे, मिर्च जैसे, हरे से लाल और फिर काले होने वाले
  • बीज: छोटे, भूरे-काले

Chemical Composition

पिपेरिन
चवीनिन
आवश्यक तेल (Essential oils)
वसा अम्ल
प्रोटीन और स्टार्च
टर्पेन्स और फ्लेवोनॉइड्स

Guna-Karma

Rasa- कटु
Guna- लघु, तीक्ष्ण, स्निग्ध
Virya- उष्ण
Vipaka- कटु
Karma- दीपनीय, पाचनीय, वातकफहर, श्वासकासहर, आमपाचक, कृमिघ्न, हृदयबल्य
Doshakarma- वात-कफ दोष का शमन, पित्त को बढ़ाता है

Medicinal uses

भूख न लगना, मंदाग्नि
अजीर्ण, आमज विकार
श्वास, कास, ज्वर
उदरशूल, वातशूल
कृमिरोग
वात-कफजन्य सिरदर्द
हृदय रोग में बल्य के रूप में

Useful Part

फल

Doses

चूर्ण: 1–3 ग्राम
काढ़ा: 20–40 मि.ली.
अवलेह में मात्रा: 3–6 ग्राम

Important Formulation

त्रिकटु चूर्ण
चव्याद लेह्य
चव्याद चूर्ण
दशमूलारिष्ट

Shloka

चव्यां कटुकां लघ्वीं तिक्तोष्णां कफवातजित्।
दीपनीं पाचनीं तिक्ता कृमिघ्नीं हिता स्मृता॥
चव्यंकटुंलघुतीक्ष्णंदीपनंपाचनंसरम्।
अम्लानिलविनाशायग्रहण्यांचविशेषतः॥

Hindi Name​

चव्य, चब, चबाई

English Name

Java long pepper, Chaba pepper

Botanical Name

Piper chaba Hunter.

Family

Piperaceae

Scroll to Top