HERBAL GARDEN

Indian Guava

Classification

Synoyms

अमरूद, पुष्टिफल, पिन्डफल

Habit

सदाबहार झाड़ी या मध्यम आकार का वृक्ष, 3–6 मीटर ऊँचा

Habitat

उष्णकटिबंधीय और उपोष्णकटिबंधीय क्षेत्र; भारत, दक्षिण अमेरिका मूल, अब बागों और घरों में उगाया जाता है

Morphology

  • पत्तियाँ: अंडाकार, चमकदार हरी
  • फूल: छोटे, सफेद, सुगंधित, एकांत या छोटे गुच्छों में
  • फल: गोल या अंडाकार, हरा या पीला, मीठा और रसयुक्त
  • तना: हल्का भूरे रंग का, शाखाएँ मजबूत

Chemical Composition

विटामिन C, फाइबर, पॉलीफेनॉल्स, फ्लेवोनॉइड्स
एंटीऑक्सीडेंट गुण
कार्बोहाइड्रेट्स, मिनरल्स और एंथोसाइनिन्स

Guna-Karma

Rasa- मधुर, हल्का अम्ल
Guna- लघु, रसयुक्त
Virya- शीत
Vipaka- मधुर
Karma- पाचन सुधारने वाला, रक्तशोधन में सहायक, त्वचा और हृदय स्वास्थ्य में लाभकारी
Doshakarma- वात और पित्त संतुलक; कफ पर हल्का प्रभाव

Medicinal uses

पाचन शक्ति बढ़ाने में सहायक
रक्तशोधन और त्वचा स्वास्थ्य में उपयोगी
हृदय स्वास्थ्य और एंटीऑक्सीडेंट स्रोत
हल्की थकान और मानसिक तनाव में लाभकारी
पारंपरिक रूप से फल का सेवन रोग निवारण और ताजगी के लिए

Useful Part

फल, पत्तियाँ, छाल

Doses

ताजा फल: 3–6 फल प्रतिदिन
फल का रस: 10–20 ml
पत्तियों का काढ़ा: 5–10 g सूखी पत्ती / कप पानी में
छाल का काढ़ा: 2–5 g (आयुर्वेदिक परामर्श अनुसार)

Important Formulation

अमरुद फल स्वरस (रस)
पत्तियों का काढ़ा (पाचन, त्वचा स्वास्थ्य हेतु)
फल का जैम / पेस्ट
आयुर्वेदिक चूर्ण और सिरप

Shloka

“मधुरं शीतलं रसयुक्तं पाचनवर्धकं च।
अमरुदफलपत्तादि औषधं शरीरसुखप्रदम्॥”

Hindi Name​

अमरुद

English Name

Indian Guava

Botanical Name

Psidium guajava L.

Family

Myrtaceae

Scroll to Top